ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಭಾರತವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಆಗ ಸವಾಲಿನ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಗ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಬರಗಾಲ, ಕ್ಷಾಮ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಅಭದ್ರತೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಕೂಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ಪರಿತಪಿಸುವಂತಾಗಿತ್ತು. ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ‘ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ’ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ದೇಶದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಯಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು (ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ, ಪೊಟ್ಯಾಶ್ – ಓPಏ) ಮಣ್ಣಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಕೃತಕ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ.
ಇವು ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಯೂರಿಯಾ, ಡಿಎಪಿ, ಮತ್ತು ಎನ್ಪಿಕೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸಾಧಿಸಿತು.
ದೇಶದ ರೈತರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾದರು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಒಮಾನ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಆಮದಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಆಗಿದೆ. ಯುದ್ಧ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಆಹಾರದ ಅಭದ್ರತೆ ಕಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಆಮದಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ ದಿನೇದಿನೇ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬೀರಿದೆ.
ಯುದ್ಧಪೀಡಿತ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ, ಅನಿಲದ ಅಭಾವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವಲಂಬಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನತೆ ಪರದಾಡುವಂತಾಗಿದೆ. ಸಂಘರ್ಷ ಕಚ್ಚಾತೈಲ, ಅನಿಲ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಅಭದ್ರತೆಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರ ವೆಚ್ಚಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ, ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಘರ್ಷ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ರೈತರು?
ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶಕ್ತಿ-ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ೭೦% ನಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇರಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಿರಿದಾದ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಘರ್ಷದಿAದ ಬಂದ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಾದ್ಯಂತ ರೈತರು ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಘಟಕಗಳು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ರೈತರಿಗೆ ಬರಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತಾಗಿದೆ.
ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೆ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಏಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ?
ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಆಹಾರ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚದ ೫೦% ರಷ್ಟು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೇ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತವೆ. ಯುಎನ್ನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅನೇಕ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳು ಆಹಾರ ಅಭದ್ರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಯೂರಿಯಾದಂತಹ ಸಾರಜನಕ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ರೈತರು ಒಂದು ಋತುವಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೆ, ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಆಧಾರಿತ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಡಿಮೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಯೂರಿಯಾದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯುರೋಪ್ ಅಗ್ಗದ ರಷ್ಯಾ ಅನಿಲದ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚೀನಾ ಯೂರಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.
ಕತಾರ್ನ ಎಲ್ಪಿಜಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ, ಕತಾರ್ ಎನರ್ಜಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯೂರಿಯಾ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಜಾಗತಿಕ ಯೂರಿಯಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕತಾರ್ನಿಂದ ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಪೂರೈಕೆ ಕುಸಿದಿರುವುದರಿಂದ ಮೂರು ಯೂರಿಯಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿವೆ.
ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತ, ತನ್ನ ಯೂರಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫೇಟಿಕ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಿಂದ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ (೧೩ ಲಕ್ಷ) ಟನ್ ಯೂರಿಯಾವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ.
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತನ್ನ ಐದು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೆಸ್ಫಾರ್ಮರ್ಸ್, ಯೂರಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಗಣೆ ವಿಳಂಬವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಯೂರಿಯಾದ ಶೇ.೮ ರಷ್ಟು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನಿಲ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತದ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದ ನಂತರ ಸಾರಜನಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಕಾಟಿಯಾಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸುಮಾರು ೧೦೦% ಯೂರಿಯಾ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ರೈತರು, ಅಂಗಡಿಗಳ ಕಪಾಟುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫% ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಯೂರಿಯಾ ರಫ್ತು ಸುಮಾರು ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ (೧೫ ಲಕ್ಷ) ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಚೀನಾದ ಸರಬರಾಜು ಇಲ್ಲದೇ ೩.೫ ಮಿಲಿಯನ್ (೩೫ ಲಕ್ಷ) ಅಥವಾ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ೪.೫ ರಿಂದ ೫ ಮಿಲಿಯನ್ (೫೦ ಲಕ್ಷ) ರಫ್ತು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಕಾಟಿಯಾಬ್ಯಾಂಕ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಭತ್ತ ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಾಂಶವಾದ ಡಿಎಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಿಲದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಯೂರಿಯಾ ಕೂಡ ಕೊರತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರಿಂದ, ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಅವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿತಿ ಹೇರಿದೆ. ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ರೈತರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂದು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
Leave a Reply